En 1981 organizouse en Compostela o primeiro Coloquio de Museos Galegos, que foi a primeira tentativa de establecer unhas liñas de coordinación e cooperación entre os museos de Galicia. Entre as conclusións daquel primeiro encontro formulábase o propósito de constituír unha plataforma estable que posibilitase a "coordinación e colaboración entre as institucións museísticas galegas, e que tería como función primordial a de procurar solucións para a problemática xeral plantexada". Será en 1983 cando se formalice a creación do Consello Galego de Museos, que como tal é invitado a designar un representante no recén creado Consello da Cultura Galega. Pero é en 1990 cando o Consello Galego de Museos adquire estatuto legal mediante a fórmula de asociación de ámbito galego. A acta fundacional, asinada o 21 de xullo, aparece subscrita por dez Museos, de moi diversa titularidade; no día de hoxe, son vintenove os centros incorporados ao Consello.

Atopámonos nun momento no que o concepto de museo tradicional está a mudar. Os cambios e transformacións que se están a producir desde hai xa anos puxeron en evidencia a crise do museo baseado nas coleccións e na súa conservación. Unha crise que esixe unha redefinición e un novo enfoque na formulación e no papel destas institucións. Ás funcións convencionais se lles engaden agora outras, entre elas a das novas técnicas e sistemas de comunicación, un meirande carácter educativo ou o papel xerador e canalizador de cultura.
Tense salientado tamén como unha alternativa para esa urxente redefinición que debe partirse da concepción do museo como un elemento que simbolice a identidade cultural; ser, en consecuencia, o reflexo dunha sociedade que tamén está en constante evolución e inserirse nese contexto social que está a demandar un novo tipo de institución en consonancia coas ideas, posibilidades e recursos dos novos tempos. Na liña desta alternativa deben inscribirse os museos galegos, para os que é irrenunciable centrar as súas accións no proceso de normalización da cultura de Galicia e de reconstrucción da nosa conciencia colectiva, como centros que son, en gran medida, a memoria histórica, a memoria cultural das comunidades.

Velaquí os principios e obxectivos que informan o traballo do Consello Galego de Museos. Poderán adherirse a el todos aqueles centros museísticos do ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia, calquera que sexa a súa titularidade que así o soliciten, mediante aportación de certificación de acordo en tal sentido adoptado polos respectivos órganos rectores.